Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Συνοπτική απόφαση και παράνομη επέμβαση: η αποτελεσματική προστασία του εγγεγραμμένου ιδιοκτήτη

Σε πρόσφατη απόφαση επί αίτησης για έκδοση συνοπτικής απόφασης, το Επαρχιακό Δικαστήριο εξέτασε διαφορά που ανέκυψε μετά από μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος ακινήτου. Η αιτούσα ήταν εταιρεία η οποία, κατόπιν μεταβίβασης πιστωτικών διευκολύνσεων και ολοκλήρωσης των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία διαδικασιών, κατέστη εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του ακινήτου. Οι καθ’ ων η αίτηση ήταν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες, οι οποίοι συνέχισαν να κατέχουν και να χρησιμοποιούν το ακίνητο, αμφισβητώντας τη νομιμότητα της εγγραφής υπέρ της αιτούσας και αρνούμενοι να παραδώσουν κατοχή, παρά τις σχετικές εξώδικες κλήσεις.

Υπό τα δεδομένα αυτά, η αιτούσα καταχώρισε αγωγή ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου, με την οποία αξίωνε, μεταξύ άλλων, την παράδοση κενής και ελεύθερης κατοχής και την άρση της παράνομης επέμβασης. Στο πλαίσιο της ίδιας αγωγής, η αιτούσα προχώρησε στην καταχώριση αίτησης για έκδοση συνοπτικής απόφασης, δυνάμει του Μέρους 24 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας 2023, ζητώντας την άμεση επίλυση των ζητημάτων που αφορούσαν την κατοχή του ακινήτου, χωρίς παραπομπή τους σε κανονική δίκη.

Το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι το καθεστώς της συνοπτικής απόφασης επιτρέπει την οριστική επίλυση μιας απαίτησης ή συγκεκριμένων ζητημάτων χωρίς πλήρη δίκη, εφόσον κριθεί ότι ο εναγόμενος δεν έχει πραγματική προοπτική επιτυχούς υπεράσπισης και ότι δεν υπάρχει άλλος επιτακτικός λόγος για τον οποίο η υπόθεση πρέπει να οδηγηθεί σε κανονική εκδίκαση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο αποδεικτικό βάρος που φέρει ο αιτητής, ο οποίος οφείλει να καταδείξει, στη βάση της μαρτυρίας και των τεκμηρίων που προσκομίζει, ότι εύλογα μπορεί να θεωρηθεί πως δεν υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα επιτυχίας της υπεράσπισης.

Εφόσον το βάρος αυτό αποσείεται, μετατίθεται στον καθ’ ου η υποχρέωση να καταδείξει, με συγκεκριμένα στοιχεία, ότι υπάρχει πραγματική προοπτική επιτυχίας ή ζήτημα που χρήζει διερεύνησης σε δίκη. Το Δικαστήριο τόνισε ότι η διαδικασία συνοπτικής απόφασης δεν συνεπάγεται διεξαγωγή «μικρής δίκης», ούτε όμως επιβάλλει την άκριτη αποδοχή των ισχυρισμών των διαδίκων.

Εφαρμόζοντας τις αρχές αυτές στα ενώπιόν του δεδομένα, το Δικαστήριο έκρινε ότι η αιτούσα είχε συμμορφωθεί πλήρως με τις διαδικαστικές προϋποθέσεις των Κανονισμών και ότι από το σύνολο της μαρτυρίας της προέκυπτε σαφώς η πεποίθηση πως οι καθ’ ων δεν είχαν πραγματική προοπτική επιτυχούς υπεράσπισης. 

Καθοριστικής σημασίας υπήρξε η κρίση του Δικαστηρίου επί των ισχυρισμών των καθ’ ων ότι η εγγραφή του ακινήτου υπέρ της αιτούσας ήταν δόλια, παράνομη ή αντισυνταγματική. Οι ισχυρισμοί αυτοί χαρακτηρίστηκαν γενικοί, αόριστοι και παντελώς ατεκμηρίωτοι, εφόσον δεν συνοδεύονταν από συγκεκριμένες αναφορές σε πράξεις ή παραλείψεις που να στοιχειοθετούν παρανομία ή δόλο, ούτε από μαρτυρία ικανή να ανατρέψει το μαχητό τεκμήριο που απορρέει από τον τίτλο ιδιοκτησίας. Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, παρότι στο στάδιο αυτό δεν απαιτείται πλήρης απόδειξη, οι θέσεις της υπεράσπισης οφείλουν να παρουσιάζουν κάποιο βαθμό πειστικότητας και να στηρίζονται σε συγκεκριμένα δεδομένα.

Περαιτέρω, κρίθηκε ότι το γεγονός και μόνο ότι οι καθ’ ων ήταν προηγούμενοι ιδιοκτήτες και εξακολουθούσαν να κατέχουν το ακίνητο επειδή δεν αποδέχονταν την αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος δεν αρκεί για να θεμελιώσει πραγματική προοπτική επιτυχίας υπεράσπισης. Με αναφορά στις βασικές έννοιες της κατοχής και στην έννοια της παράνομης επέμβασης, το Δικαστήριο έκρινε ότι από τη στιγμή που ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης ζήτησε την παράδοση κενής και ελεύθερης κατοχής και η απαίτηση αυτή αγνοήθηκε, η συνέχιση της κατοχής συνιστά παράνομη επέμβαση.

Με βάση το πιο πάνω σκεπτικό, το Δικαστήριο προχώρησε σε έκδοση συνοπτικής απόφασης υπέρ της αιτούσας ως προς τα αιτήματα που αφορούσαν την παράδοση κενής και ελεύθερης κατοχής, την εκκένωση και την άρση της παράνομης επέμβασης, δίδοντας παράλληλα εύλογη προθεσμία συμμόρφωσης.

Η απόφαση αυτή αναδεικνύει τη σημασία του θεσμού της συνοπτικής απόφασης σε υποθέσεις παράνομης επέμβασης επί ακινήτων. Σε περιπτώσεις όπου ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης, κατόπιν καταχώρισης αγωγής, αντιμετωπίζει αδικαιολόγητη άρνηση παράδοσης κατοχής, η δυνατότητα προσφυγής σε συνοπτική απόφαση λειτουργεί ως κρίσιμο εργαλείο προστασίας της ιδιοκτησίας. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται ο κίνδυνος ο κύριος του ακινήτου να καταστεί θύμα δικαστικών καθυστερήσεων και διασφαλίζεται ότι μπορεί, όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου, να ανακτήσει την κατοχή της περιουσίας του σε εύλογο χρόνο, χωρίς να αναμένει την ολοκλήρωση μιας μακράς και δαπανηρής δίκης.

Βλ. επίσης ανάλυση για το ποινικό αδίκημα της κατοχής ακινήτου χωρίς τη συναίνεση του ιδιοκτήτη Παράνομη Κατοχή Ακινήτου: Τι Ξεκαθάρισε η Νέα Απόφαση του Εφετείου



Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Σύμβαση Πώλησης πρέπει να περιλαμβάνει Πιστοποιητικό Έρευνας από το Κτηματολόγιο

 Με βάση πρόσφατη τροποποίηση του περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμου του 2011 (Ν. 132 (Ι)/ 2023),  πωλητές ακίνητης ιδιοκτησίας έχουν υποχρέωση όπως περιλάβουν ως αναπόσπαστο μέρος της σύμβασης πώλησης, πιστοποιητικό έρευνας της προς πώληση ακίνητης ιδιοκτησίας, το οποίο θα φέρει ημερομηνία που δεν διαφέρει από την ημερομηνία της σύμβασης πώλησης πέραν των 5 εργάσιμων ημερών. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του πωλητή, ο Διευθυντής του Κτηματολογίου δύναται να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο μέχρι €10.000.  Ο Νόμος θα έπρεπε βέβαια να ξεκαθαρίζει ότι τέτοιο πιστοποιητικό έρευνας θα πρέπει να περιλαμβάνει και τυχόν επιβαρύνσεις και εμπράγματα βάρη. Διαφορετικά δεν εξυπηρετεί και πολλά τέτοια προσθήκη στη νομοθεσία. 

Σχόλια επί του νομοσχεδίου που αφορά τις κοινόκτητες οικοδομές

Παραθέτω πιο κάτω κάποια σχόλια επί του νομοσχεδίου με τίτλο «ο περί Διαχείρισης Κοινόκτητων Οικοδομών και Συναφών Θεμάτων Νόμος του 2023» (στο εξής το «Νομοσχέδιο»):  1. Δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να είναι η εγγραφή στο μητρώο κοινόκτητων οικοδομών και διαχειριστικών επιτροπών που θα προσδώσει νομική υπόσταση στη Διαχειριστική Επιτροπή (άρθρο 8 (6) στο Νομοσχέδιο).  Οι Διαχειριστικές Επιτροπές θα πρέπει να αποτελούν εκ του νόμου συγκροτημένο σώμα όπως είναι η νομική κατάσταση σήμερα με την υφιστάμενη νομοθεσία. Επί του σημείου παραπέμπω ενδεικτικά στην Απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας ημερομηνίας 12/11/2021 στην Αγωγή αρ. 2103/2017. Τυχόν αλλαγή αυτής της νομικής θέσης θα προκαλέσει προβλήματα και επιπλοκές που αυτή τη στιγμή δεν υφίστανται.     2. Γνωρίζοντας πόσο ελλιπώς λειτουργούν οι διάφορες κρατικές υπηρεσίες, με προβληματίζει το γεγονός ότι το νομοσχέδιο προσδίδει  εκτεταμένες αρμοδιότητες στην προτεινόμενη Υπηρεσία Εγγραφής Κοινόκτητ...

Μεταβίβαση Ακινήτων σε Οικογενειακές Εταιρείες: Γιατί να Πληρώνουμε Μεταβιβαστικά Τέλη;

Η μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας από φυσικά πρόσωπα σε εταιρείες των οποίων μοναδικοί μέτοχοι είναι τα ίδια πρόσωπα ή στενοί συγγενείς τους αποτελεί μια πρακτική με ξεκάθαρα πλεονεκτήματα. Ωστόσο, σήμερα αντιμετωπίζεται ως οποιαδήποτε άλλη μεταβίβαση, με επιβολή μεταβιβαστικών τελών, παρά το γεγονός ότι δεν αλλάζει ουσιαστικά ο έλεγχος της ιδιοκτησίας. Προτείνω την εισαγωγή ειδικής ρύθμισης που να επιτρέπει τέτοιου είδους μεταβιβάσεις χωρίς την καταβολή μεταβιβαστικών τελών, υπό συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλίδες. Η πρόνοια αυτή υπήρχε μέχρι το 2015, στο άρθρο 9(2) του περί Κτηματολογικού και Χωρομετρικού Τμήματος (Τέλη και Δικαιώματα) Νόμου (ΚΕΦ.219), η οποία προέβλεπε δυνατότητα επιστροφής των τελών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και θα μπορούσε να επανέλθει με πιο απλοποιημένο τρόπο: χωρίς την αρχική καταβολή τελών, αλλά με εγγραφή απαγόρευσης επί του τίτλου για πέντε έτη. Η απαγόρευση θα μπορεί να αρθεί εφόσον αποδειχθεί ότι η μετοχική σύνθεση της εταιρείας παρέμεινε αμετάβλητη — ...